Z Pluszakami przez okrągły rok...
...czyli nauka nazw i kolejności miesięcy.
Nowy Rok to doskonały czas na utrwalenie wiadomości o porach roku oraz naukę nazw i kolejności miesięcy. Najlepszym pomysłem na przyswojenie tych wiadomości będzie wspólne wykonanie kalendarza klasowego z Pluszakami Rozrabiakami.
Na początek można wywołać dyskusję o tym, która z pór roku jest najlepsza. Każde dziecko na pewno ma swoją ulubioną porę roku, niektórych zaś nie cierpi. W zrozumieniu wad i zalet każdej z nich pomogą im perypetie Pluszaków opisane w książce „Cztery pory roku w Pluszakowie”. Po zapoznaniu z bajką warto, aby dzieci miały możliwość zagrania w gry na płycie dołączonej do książki oraz skorzystały z aplikacji „Wystawa”, która umożliwia dekorowanie witryny sklepowej elementami charakterystycznymi dla wybranej pory roku. Dzięki niej łatwo skojarzą wzrokowo, np. zimę z: czapką, szalikiem, rękawiczkami, śnieżynkami, bałwankiem, śniegiem, sankami, a jesień z dojrzewaniem owoców, spadaniem różnokolorowych liści, kasztanów, żołędzi itp.
W kolejnych dniach jako przygotowanie do pracy plastycznej można wprowadzić pogadankę na temat etymologii nazw miesięcy oraz zabawę w kalambury.
Dla większości z nazw dzieci mogą swobodnie wymieniać przychodzące im do głowy skojarzenia, związane z ich pochodzeniem. „Styczeń” wszak naturalnie kojarzy się ze stykaniem starego roku z nowym, i nawet jeśli nazwa w rzeczywistości pochodzi od zbieranych zimą tyczek (drewna) na opał, czy też wywodzi się z formy „sieczeń” od siekających mrozów, to dzięki własnym, pierwszym skojarzeniom, łatwiej będzie dziecku zapamiętać, który jest to miesiąc z kolei i jakie są jego cechy. Dziecko skojarzy też łatwo, że kwiecień – bo rośliny kwitną, lipiec–- bo kwitną lipy, listopad – bo opadają liście, a grudzień – bo ziemia zamarza w grudy.
Dodatkowe przedstawienie krajobrazów ze starych kalendarzy będzie znacznym ułatwieniem kojarzenia nazw miesięcy ze zmianami zachodzącymi w przyrodzie.
W zrozumieniu pochodzenia pozostałych nazw przyda się pomoc nauczyciela. W języku staropolskim „luty” oznaczał tyle co „surowy”, „mroźny”. Nazwę „marzec” łatwiej będzie skojarzyć z faktem, iż w tym miesiącu jeszcze marzniemy, choć faktycznie pochodzi ona od Marsa – boga wojny. „Maj” też pochodzi od imienia bogini Mai, ale wszak wyraz „umaić” – oznacza tyle co „ukwiecić”. Czerwiec to czas lęgu czerwi, czyli larw pszczół, a także kwitnienia rośliny o nazwie czerwiec i zapylania jej przez owada o tej samej nazwie. Sierp nie jest już narzędziem używanym przy żniwach w sierpniu, dziś zastępują go kombajny. We wrześniu kwitną wrzosy, a październik to czas czesania lnu, którego pozostałością są paździerze – suche łodygi.
Utrwaleniu nazw sprzyja zabawa w kalambury, czyli odgadywanie ruchowo lub rysunkowo przedstawianych haseł. Hasłami mogą być zarówno nazwy miesięcy, jak i przysłowia np. „Idzie luty, podkuj buty” lub „W marcu jak w garncu”.
Zwieńczeniem pracy będzie kalendarz, do którego wykonania potrzebnych będzie 12 kartek A3 w 4 kolorach: niebieskim – dla miesięcy zimowych, zielonym – dla miesięcy wiosennych, żółtym – dla miesięcy letnich, oraz czerwonym – dla miesięcy jesiennych. Dzieci dzielone są na 12 grup, z których każda przygotowuje jedną kartkę z kalendarza techniką kolażu, wyklejając ją pasującymi do wylosowanego miesiąca obrazkami wyciętymi z czasopism „Pluszaki Rozrabiaki”.
Na koniec pozostaje tylko ułożenie poszczególnych kart w odpowiedniej kolejności i spięcie ich razem. W zapamiętaniu kolejności pomóc może zabawa ruchowa: Dzieci losują opaski z ponumerowanymi nazwami miesięcy, dniami tygodnia i porami roku. Po ustawieniu się zgodnie z numeracją w trzech osobnych rzędach, wymieniają kolejno swoje hasła i zapamiętują swoją pozycję. Następnie na znak nauczyciela bawią się w berka i rozbiegają swobodnie po sali. Na kolejny wyraźny sygnał nauczyciela, np. uderzenie w bęben, mają za zadanie jak najszybciej ustawić się znów w odpowiednim rzędzie we właściwej kolejności.
Małgorzata Dumańska - autorka serii gier „Pluszaki Rozrabiaki